Konkatedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Festiwal CAPPELLA ANGELICA Muzyka Aniołów Mariackich

Jak brzmiałyby Anioły Mariackie, gdybyśmy mogli je usłyszeć?

            Festiwal instrumentów historycznych CAPPELLA ANGELICA zainicjowany został w 2010 roku. Inspiracją do jego powstania była wyjątkowa grupa figur Muzykujących Aniołów, pochodzących z dawnego prospektu organowego Bazyliki. Prospekt ten wykonany został w latach 1758-60 przez wybitnego rzeźbiarza działającego w Gdańsku, Johanna Henricha Meissnera. Do czasu drugiej wojny światowej liczące 120 głosów i 8176 piszczałek organy mariackie były największym instrumentem tego typu nad Bałtykiem. W 1944 r. zabytek zdemontowano i ewakuowano poza Gdańsk. Po wojnie zachowane rzeźby i ornamenty uległy rozproszeniu. Organy oraz ich wystrój uznano za zniszczone lub zaginione. Wśród figur zdobiących organy znajdowała się grupa Aniołów Instrumentów, Śpiewu i Tańca. Jest ona obecnie odtworzona niemal w całości.  Ideą festiwalu CAPPELLA ANGELICA jest powiązanie tego wyjątkowego zabytku z „ukrytą w nim” muzyką. Koncerty festiwalu to wydarzenia,  w którym dźwięk, obraz, historia i przestrzeń wzajemnie się dopełniają.

            Jak brzmiałyby Anioły Mariackie gdybyśmy mogli je usłyszeć? CAPELLA ANGELICA to cykl koncertów kameralnych, w których instrumentaliści wykonują muzykę dawną i nową na tych samych instrumentach (są to instrumenty z epoki lub ich kopie), na których „grają” rzeźby z Bazyliki Mariackiej. Muzycy tym samym ‚użyczą głosu’ Kapeli Anielskiej. Festiwal poświęcony jest on dawnej i nowej muzyce wykonywanej na instrumentach historycznych. Kryterium wyboru wykonywanego repertuaru jest zarówno czas powstania, przeznaczenie instrumentalne (wokalne), jak i tematyka i charakter muzyki.

            Festiwal CAPPELLA ANGELICA jest z założenia wydarzeniem unikatowym, związanym z jednym konkretnym miejscem, nie dającym się powtórzyć nigdzie indziej na świecie. Festiwal stara się pielęgnować wartości muzyki kameralnej – pozwalającej słuchaczowi na bliski emocjonalny z wykonawcą i przeżycie duchowe.

            Koncerty pomyślane zostały w sposób odzwierciedlający strukturę Anielskiej Kapeli, w której anioły każdej z grup instrumentów występują parami.

            W roku 2012  wieczory koncertowe poświęcone były instrumentom jednorodnym: pierwszy – skrzypcom barokowym, drugi – violom da gamba, trzeci – wiolonczelom barokowym, czwarty – fletom traverso. Koncertom towarzyszyła opowieść muzyków o historii instrumentów. Gośćmi specjalnymi cyklu CAPPELLA ANGELICA byli JACEK WESOŁOWSKI, lutnik specjalizujący się w budowaniu instrumentów historycznych oraz TOMASZ KORZENIOWSKI, konserwator zabytków.
To szczególne zestawienie pozwoliło nam na wykonanie cennych, a rzadko grywanych barokowych kompozycji solowych i duetów, a także – ostatniego wieczoru, koncertów napisanych przez Josepha Bodina de Boismortiera na 5 fletów traverso.

            Rok 2013 był świętem Aniołów Śpiewu i Trąbek. Pierwszy wieczór – świetnie brzmiący oktet  wokalny OCTAVA ensemble z kompozycjami o tematyce anielskiej; wieczór drugi – trąbki barokowe (ALTA CAPPELLA) oraz towarzyszące im skrzypce (SILVA RERUM arte), viole da gamba (GAMBASADA), klawesyn w muzyce Heinricha Bibera i wreszcie wieczór trzeci – głosy solowe – ANNA ZAWISZA i JAN MĘDRALA w kantatach BACHA i HAENDLA z instrumentami koncertującymi i basso continuo.

Istotę edycji CA 2014 można by lakonicznie zamknąć w jednym znaku: &.

Muzycy poszukiwali zestawień muzycznych z wyraźną symetrią: wieczór pierwszy –  dawne (MARTEN ROOT) i nowe (MAJA MIRO WIŚNIEWSKA) piękno dźwięków na flet barokowy, Bach i Murray Barsky, Telemann i John Thow; wieczór drugi – jasny, przenikliwy rejest nieba (PAWEŁ HULISZ, trąbka naturalna) w zestawieniu z tajemniczym, ciemnym głosem spraw ziemskich (HELENA POCZYKOWSKA, alt) – w programie sakralne i świeckie lamentacje, ekstremalna emocjonalność; wieczór trzeci, o ciekawej konstrukcji –  w opowieściach o Aniołach rywalizować będą ze sobą dwie grupy (SILVA RERUM arte): miękkie traverso, słodka viola da gamba, delikatna lutnia oraz ogniste skrzypce, głęboka wiolonczela i cięty klawesyn. Dwa continua, dwie opowieści, dwa światy. A także rarytas: kompozycja KATARZYNY SZWED Nowe Anioły na 7 instrumentów historycznych
i przestrzeń Bazyliki Mariackiej, napisana specjalnie z myślą o cyklu CAPPELLA ANGELICA 2014, dzięki wsparciu Instytutu Muzyki i Tańca.

Kontynuując tę współpracę w roku 2015 festiwal miał przyjemność zaprezentować

nową kompozycję AGNIESZKI STULGIŃSKIEJ – „Prześwity” z udziałem wspaniałych muzyków barokowych z różnych stron Polski oraz fantastycznego kontrabasisty ADAMA ŻUCHOWSKIEGO.

Edycja ta poświęcona była muzyce Jana Sebastiana Bacha w 330. rocznicę urodzin kompozytora. Wydarzeniem towarzyszącym koncertom były projekcje filmu dokumentalnego KSIĘGA ANIOŁÓW JÓZEFA CHEŁMOWSKIEGO, w reżyserii Andrzeja Dudzińskiego To wszystko dzięki współpracy z Kawiarnią Filmową „W Starym Kadrze”.

 

Koncerty edycji 2016:

  • 23.07.2016 godz. 20:30   VANITAS VANITATUM

Maksym Zajączkiewicz, klawesyn

Przemysław Ostrowski, śpiew, lira korbowa

Koncert-misterium, na który składają się pieśni wędrownych śpiewaków z terenów dawnej Rzeczypospolitej, a także instrumentalne kompozycje barokowe, m.in. Johanna Kaspara Ferdinanda Fischera, Elisabeth Jacquet de la Guerre, Giorlamo Frescobaldiego, Georga Friederica Haendela. Zabrzmią kompozycje o świętych, o cudownych objawieniach, o końcu świata i Sądzie Ostatecznym, o śmierci i pośmiertnej wędrówce dusz, a także historie oparte na wątkach biblijnych i apokryficznych.

 

  • 30.07.2016 godz. 20:30 KLAWESYN & PIANOFORTE

Katarzyna Drogosz, fortepian historyczny

Małgorzata Skotnicka, klawesyn

Maja Miro-Wiśniewska, flet wczesnoklasyczny

Danuta Zawada, altówka historyczna

Klawesyn i fortepian historyczny współistniały obok siebie w II połowie XVIII wieku. Pierwszy z nich ustępował, drugi – zdobywał serca muzyków nowym brzmieniem i nowymi możliwościami technicznymi w grze. Prezentowany koncert daje możliwość doświadczenia unikatowego zestawienia obu tych instrumentów w obrębie tej samej kompozycji. Brzmienie to zostanie skontrastowane z dopełniającym je barwowo dźwiękiem oryginalnego fletu z czasów Aniołów Mariackich. W programie utwory synów
Jana Sebastiana Bacha.

  • 6.08.2016 godz. 20:30  ZWIASTUNOWIE & KANTATY

Anna Zawisza, sopran

Maja Miro-Wiśniewska, flet wczesnobarokowy

Danuta Zawada, skrzypce barokowe

Karolina Koślacz, viola da gamba

Małgorzata Skotnicka, klawesyn

W programie koncertu finałowego znajdą się XVIII-wieczne kantaty francuskie na sopran, instrumenty melodyczne i basso continuo, autorstwa Louis-Nicolasa Clerambault oraz prawykonanie kompozycji „Zwiastunowie… (Completorium)” Emila Wojtackiego z udziałem kompozytora.

 

O KOMPOZYCJI „Zwiastunowie. …qui custodiant, foveant, protegant, visitent, atque defendant… (Completorium)”

Przestrzeń Bazyliki Mariackiej jest w pierwszym rzędzie przestrzenią liturgiczną, co domaga się uszanowania w muzyce. Z tego względu, projekt utworu uwzględnia (a w pewnym stopniu legitymizuje) usytuowanie muzyków w przestrzeni. Koncepcja festiwalu, w ramach którego prawykonany zostanie utwór, zakłada, że muzyka wykonywana jest w miejscu, gdzie umieszczone zostały zachowane fragmenty snycerki prospektu organowego, czyli w południowym ramieniu nawy poprzecznej; muzycy zwróceni są ku północy. Jest to ten sam kierunek, w którym w katolickiej liturgii proklamowana jest Ewangelia. Warto zauważyć logiczną zbieżnoś ć: εὐαγγέλιον (Eu-angelion: dobra nowina) ma ten sam rdzeń co ἄγγελος (angelos: zwiastun, posłaniec). Jednym z miejsc liturgii, gdzie obecność aniołów jest szczególnie podkreślona jest kompleta (ostatnia godzina kanoniczna dnia): jej stałym (przynajmniej w starszej formie rytu rzymskiego) elementem jest prośba, by aniołowie zamieszkiwali dane miejsce (Angeli Tui sancti habitent in ea). Również psalmodia komplety w uroczystości odnosi się do aniołów (psalm XC, qui habitat in adiutorium Altissimi). Innym stałym elementem jest śpiew fragmentu Ewangelii wg Łukasza (Kantyk Symeona, Łk 2:2932).

Zarysowany w ten sposób splot odniesień symbolicznych i tekstowych stanowi ramę dla zamówionego utworu. Jako materiał zostaną wykorzystane zostaną cechy meliczne śpiewów komplety, ze szczególnym uwzględnieniem i uwydatnieniem różnic w rozpiętości interwałów między poszczególnymi modi (co, paradoksalnie, przesunie obraz dźwiękowy ku XX-wiecznym i współczesnym poszukiwaniom materiałowym w zakresie mikrotonów).

Tekst utworu zaczerpnięty zostanie z Antyfony Salva nos, responsorium In Manus tuas oraz Kantyku Symeona.

Rzeźby aniołów, wśród których zabrzmi muzyka, pochodzą z prospektu organowego. Z tego względu należy wspomnieć o dodatkowym źródle inspiracji, a może swoistej „konkordancji”. W mojej opinii, jednym z najwybitniejszych dzieł literatury organowej jest krótki utwór Jehana Alaina, „Postludium”. Utwór ten inkorporuje cytaty muzyczne właśnie z liturgii Komplety. Dodatkowo zawarta zostanie w partyturze propozycja tonów psalmowych i krótkiej lekcji (pominięte w prawykonaniu), tak, aby zachować możliwość wykonania wykorzystanych tekstów z moją muzyką jako muzyki liturgicznej w ścisłym sensie.”

Emil B. Wojtacki

Organizatorem festiwalu jest Fundacja SILVA RERUM we współpracy z Partnerem – Bazyliką Mariacką w Gdańsku. Koncepcję artystyczną festiwalu tworzy jego autorka, Maja Miro-Wiśniewska. Od momentu powstania cykl koncertów wspierany jest przez finansowo przez Miasto Gdańsk.
Od roku 2014 festiwal otrzymuje dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
na powstanie i prawykonanie nowych kompozycji na instrumenty historyczne.

 

www.CA2016.pl

 

NABOŻEŃSTWA

INF. DLA TURYSTÓW

WYDARZENIA

DOJAZD

Skontaktuj się z nami :

Nazwa:

E-mail:

Verification Image

Wpisz numer z góry: