Konkatedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Festiwal CAPPELLA ANGELICA Muzyka Aniołów Mariackich

Jak brzmiałyby Anioły Mariackie, gdybyśmy mogli je usłyszeć?

            Festiwal instrumentów historycznych CAPPELLA ANGELICA zainicjowany został w 2010 roku. Inspiracją do jego powstania była wyjątkowa grupa figur Muzykujących Aniołów, pochodzących z dawnego prospektu organowego Bazyliki. Prospekt ten wykonany został w latach 1758-60 przez wybitnego rzeźbiarza działającego w Gdańsku, Johanna Henricha Meissnera. Do czasu drugiej wojny światowej liczące 120 głosów i 8176 piszczałek organy mariackie były największym instrumentem tego typu nad Bałtykiem. W 1944 r. zabytek zdemontowano i ewakuowano poza Gdańsk. Po wojnie zachowane rzeźby i ornamenty uległy rozproszeniu. Organy oraz ich wystrój uznano za zniszczone lub zaginione. Wśród figur zdobiących organy znajdowała się grupa Aniołów Instrumentów, Śpiewu i Tańca. Jest ona obecnie odtworzona niemal w całości.  Ideą festiwalu CAPPELLA ANGELICA jest powiązanie tego wyjątkowego zabytku z „ukrytą w nim” muzyką. Koncerty festiwalu to wydarzenia,  w którym dźwięk, obraz, historia i przestrzeń wzajemnie się dopełniają.

            Jak brzmiałyby Anioły Mariackie gdybyśmy mogli je usłyszeć? CAPELLA ANGELICA to cykl koncertów kameralnych, w których instrumentaliści wykonują muzykę dawną i nową na tych samych instrumentach (są to instrumenty z epoki lub ich kopie), na których „grają” rzeźby z Bazyliki Mariackiej. Muzycy tym samym ‚użyczą głosu’ Kapeli Anielskiej. Festiwal poświęcony jest on dawnej i nowej muzyce wykonywanej na instrumentach historycznych. Kryterium wyboru wykonywanego repertuaru jest zarówno czas powstania, przeznaczenie instrumentalne (wokalne), jak i tematyka i charakter muzyki.

            Festiwal CAPPELLA ANGELICA jest z założenia wydarzeniem unikatowym, związanym z jednym konkretnym miejscem, nie dającym się powtórzyć nigdzie indziej na świecie. Festiwal stara się pielęgnować wartości muzyki kameralnej – pozwalającej słuchaczowi na bliski emocjonalny z wykonawcą i przeżycie duchowe.

            Koncerty pomyślane zostały w sposób odzwierciedlający strukturę Anielskiej Kapeli, w której anioły każdej z grup instrumentów występują parami.

            W roku 2012  wieczory koncertowe poświęcone były instrumentom jednorodnym: pierwszy – skrzypcom barokowym, drugi – violom da gamba, trzeci – wiolonczelom barokowym, czwarty – fletom traverso. Koncertom towarzyszyła opowieść muzyków o historii instrumentów. Gośćmi specjalnymi cyklu CAPPELLA ANGELICA byli JACEK WESOŁOWSKI, lutnik specjalizujący się w budowaniu instrumentów historycznych oraz TOMASZ KORZENIOWSKI, konserwator zabytków.
To szczególne zestawienie pozwoliło nam na wykonanie cennych, a rzadko grywanych barokowych kompozycji solowych i duetów, a także – ostatniego wieczoru, koncertów napisanych przez Josepha Bodina de Boismortiera na 5 fletów traverso.

            Rok 2013 był świętem Aniołów Śpiewu i Trąbek. Pierwszy wieczór – świetnie brzmiący oktet  wokalny OCTAVA ensemble z kompozycjami o tematyce anielskiej; wieczór drugi – trąbki barokowe (ALTA CAPPELLA) oraz towarzyszące im skrzypce (SILVA RERUM arte), viole da gamba (GAMBASADA), klawesyn w muzyce Heinricha Bibera i wreszcie wieczór trzeci – głosy solowe – ANNA ZAWISZA i JAN MĘDRALA w kantatach BACHA i HAENDLA z instrumentami koncertującymi i basso continuo.

Istotę edycji CA 2014 można by lakonicznie zamknąć w jednym znaku: &.

Muzycy poszukiwali zestawień muzycznych z wyraźną symetrią: wieczór pierwszy –  dawne (MARTEN ROOT) i nowe (MAJA MIRO WIŚNIEWSKA) piękno dźwięków na flet barokowy, Bach i Murray Barsky, Telemann i John Thow; wieczór drugi – jasny, przenikliwy rejest nieba (PAWEŁ HULISZ, trąbka naturalna) w zestawieniu z tajemniczym, ciemnym głosem spraw ziemskich (HELENA POCZYKOWSKA, alt) – w programie sakralne i świeckie lamentacje, ekstremalna emocjonalność; wieczór trzeci, o ciekawej konstrukcji –  w opowieściach o Aniołach rywalizować będą ze sobą dwie grupy (SILVA RERUM arte): miękkie traverso, słodka viola da gamba, delikatna lutnia oraz ogniste skrzypce, głęboka wiolonczela i cięty klawesyn. Dwa continua, dwie opowieści, dwa światy. A także rarytas: kompozycja KATARZYNY SZWED Nowe Anioły na 7 instrumentów historycznych
i przestrzeń Bazyliki Mariackiej, napisana specjalnie z myślą o cyklu CAPPELLA ANGELICA 2014, dzięki wsparciu Instytutu Muzyki i Tańca.

Kontynuując tę współpracę w roku 2015 festiwal miał przyjemność zaprezentować

nową kompozycję AGNIESZKI STULGIŃSKIEJ – „Prześwity” z udziałem wspaniałych muzyków barokowych z różnych stron Polski oraz fantastycznego kontrabasisty ADAMA ŻUCHOWSKIEGO.

Edycja ta poświęcona była muzyce Jana Sebastiana Bacha w 330. rocznicę urodzin kompozytora. Wydarzeniem towarzyszącym koncertom były projekcje filmu dokumentalnego KSIĘGA ANIOŁÓW JÓZEFA CHEŁMOWSKIEGO, w reżyserii Andrzeja Dudzińskiego To wszystko dzięki współpracy z Kawiarnią Filmową „W Starym Kadrze”.

 

Koncerty edycji 2016:

  • 23.07.2016 godz. 20:30   VANITAS VANITATUM

Maksym Zajączkiewicz, klawesyn

Przemysław Ostrowski, śpiew, lira korbowa

Koncert-misterium, na który składają się pieśni wędrownych śpiewaków z terenów dawnej Rzeczypospolitej, a także instrumentalne kompozycje barokowe, m.in. Johanna Kaspara Ferdinanda Fischera, Elisabeth Jacquet de la Guerre, Giorlamo Frescobaldiego, Georga Friederica Haendela. Zabrzmią kompozycje o świętych, o cudownych objawieniach, o końcu świata i Sądzie Ostatecznym, o śmierci i pośmiertnej wędrówce dusz, a także historie oparte na wątkach biblijnych i apokryficznych.

 

  • 30.07.2016 godz. 20:30 KLAWESYN & PIANOFORTE

Katarzyna Drogosz, fortepian historyczny

Małgorzata Skotnicka, klawesyn

Maja Miro-Wiśniewska, flet wczesnoklasyczny

Danuta Zawada, altówka historyczna

Klawesyn i fortepian historyczny współistniały obok siebie w II połowie XVIII wieku. Pierwszy z nich ustępował, drugi – zdobywał serca muzyków nowym brzmieniem i nowymi możliwościami technicznymi w grze. Prezentowany koncert daje możliwość doświadczenia unikatowego zestawienia obu tych instrumentów w obrębie tej samej kompozycji. Brzmienie to zostanie skontrastowane z dopełniającym je barwowo dźwiękiem oryginalnego fletu z czasów Aniołów Mariackich. W programie utwory synów
Jana Sebastiana Bacha.

  • 6.08.2016 godz. 20:30  ZWIASTUNOWIE & KANTATY

Anna Zawisza, sopran

Maja Miro-Wiśniewska, flet wczesnobarokowy

Danuta Zawada, skrzypce barokowe

Karolina Koślacz, viola da gamba

Małgorzata Skotnicka, klawesyn

W programie koncertu finałowego znajdą się XVIII-wieczne kantaty francuskie na sopran, instrumenty melodyczne i basso continuo, autorstwa Louis-Nicolasa Clerambault oraz prawykonanie kompozycji „Zwiastunowie… (Completorium)” Emila Wojtackiego z udziałem kompozytora.

 

O KOMPOZYCJI „Zwiastunowie. …qui custodiant, foveant, protegant, visitent, atque defendant… (Completorium)”

Przestrzeń Bazyliki Mariackiej jest w pierwszym rzędzie przestrzenią liturgiczną, co domaga się uszanowania w muzyce. Z tego względu, projekt utworu uwzględnia (a w pewnym stopniu legitymizuje) usytuowanie muzyków w przestrzeni. Koncepcja festiwalu, w ramach którego prawykonany zostanie utwór, zakłada, że muzyka wykonywana jest w miejscu, gdzie umieszczone zostały zachowane fragmenty snycerki prospektu organowego, czyli w południowym ramieniu nawy poprzecznej; muzycy zwróceni są ku północy. Jest to ten sam kierunek, w którym w katolickiej liturgii proklamowana jest Ewangelia. Warto zauważyć logiczną zbieżnoś ć: εὐαγγέλιον (Eu-angelion: dobra nowina) ma ten sam rdzeń co ἄγγελος (angelos: zwiastun, posłaniec). Jednym z miejsc liturgii, gdzie obecność aniołów jest szczególnie podkreślona jest kompleta (ostatnia godzina kanoniczna dnia): jej stałym (przynajmniej w starszej formie rytu rzymskiego) elementem jest prośba, by aniołowie zamieszkiwali dane miejsce (Angeli Tui sancti habitent in ea). Również psalmodia komplety w uroczystości odnosi się do aniołów (psalm XC, qui habitat in adiutorium Altissimi). Innym stałym elementem jest śpiew fragmentu Ewangelii wg Łukasza (Kantyk Symeona, Łk 2:2932).

Zarysowany w ten sposób splot odniesień symbolicznych i tekstowych stanowi ramę dla zamówionego utworu. Jako materiał zostaną wykorzystane zostaną cechy meliczne śpiewów komplety, ze szczególnym uwzględnieniem i uwydatnieniem różnic w rozpiętości interwałów między poszczególnymi modi (co, paradoksalnie, przesunie obraz dźwiękowy ku XX-wiecznym i współczesnym poszukiwaniom materiałowym w zakresie mikrotonów).

Tekst utworu zaczerpnięty zostanie z Antyfony Salva nos, responsorium In Manus tuas oraz Kantyku Symeona.

Rzeźby aniołów, wśród których zabrzmi muzyka, pochodzą z prospektu organowego. Z tego względu należy wspomnieć o dodatkowym źródle inspiracji, a może swoistej „konkordancji”. W mojej opinii, jednym z najwybitniejszych dzieł literatury organowej jest krótki utwór Jehana Alaina, „Postludium”. Utwór ten inkorporuje cytaty muzyczne właśnie z liturgii Komplety. Dodatkowo zawarta zostanie w partyturze propozycja tonów psalmowych i krótkiej lekcji (pominięte w prawykonaniu), tak, aby zachować możliwość wykonania wykorzystanych tekstów z moją muzyką jako muzyki liturgicznej w ścisłym sensie.”

Emil B. Wojtacki

Organizatorem festiwalu jest Fundacja SILVA RERUM we współpracy z Partnerem – Bazyliką Mariacką w Gdańsku. Koncepcję artystyczną festiwalu tworzy jego autorka, Maja Miro-Wiśniewska. Od momentu powstania cykl koncertów wspierany jest przez finansowo przez Miasto Gdańsk.
Od roku 2014 festiwal otrzymuje dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
na powstanie i prawykonanie nowych kompozycji na instrumenty historyczne.

 

www.CA2016.pl

 

NABOŻEŃSTWA

INF. DLA TURYSTÓW

WYDARZENIA

DOJAZD

49 ludzie podążają BMWNMP
Twitter Pic Karciasw Twitter Pic martaurb Twitter Pic pawelgol Twitter Pic intencje Twitter Pic Zadrozny Twitter Pic OpercomP Twitter Pic Laurencj Twitter Pic Inspirac
Skontaktuj się z nami :

Nazwa:

E-mail:

Verification Image

Wpisz numer z góry: