Baptysterium Bazyliki Mariackiej

Baptysterium w Bazylice dawniej tworzyły kamienny cokół, czasza z trzonem oraz ogrodzenie. 

Historia baptysterium sięga 1552 roku kiedy to „Ojcowie kościoła” Paul Ball, Georg Rosenberg i Rudolf Gruell zlecili wykonanie mistrzom Cornelisowi Hohowi (prace kamieniarskie) i Bartelowi Pasteydemowi (prace rzeźbiarskie).
Prace te zostały ukończone w 1553 roku. Montaż w Bazylice w obecnym miejscu trwał od 17 kwietnia do czerwca 1554 roku.

Cokół wykonano w piaskowca gotlandzkiego i nadano mu kształt ośmioboku o wymiarach 480x480x89 cm. Ściany boczne zostały ozdobione reliefami ze scenami biblijnymi. Patrząc na lewo od bramki pierwszą sceną jest „Pochód Miłosierdzia”, który otwierają anioł z barankiem. W drugiej został ukazany chrzest Chrystusa. Chrystus i św. Jan znajdują się w centrum reliefu. Kolejny przedstawia chrzest „Dworzanina królowej egipskiej”. Ilustruje rodz. 8, 25-40 Dziejów Apostolskich. Scenę tworzą cztery przedstawienia. Czwarta to „Widzenie św. Piotra i chrzest Korneliusza”.
Jest również podzielona na cztery przedstawienia. Piąta to „Złączeni z Chrystusem przez zmartwychwstanie”. Ilustruje ona  rodz. VI listu św. Pawła do Rzymian, co opisuje również inskrypcja na grobie Chrystusa.  W centrum sceny znajduje się Chrystus zmartwychwstały ukazany w momencie opuszczania grobu. Szósta scena to „Zbroja chrześcijanina”, w której zostały ukazane słowa rodz. VI listu św. Pawła do Efezjan. Na pierwszym planie pokazany jest chrzest. Ostatni relief  przedstawia „Przejście Żydów przez Morze Czerwone”, w której Mojżesz znajduje się po lewej stronie brzegu morza. Reliefy ujęte są filarkami, na których znajdują się lwie maski lub główki aniołków. Z prawej i lewej strony na węgarkach znajdują się główki aniołków trzymające w ustach na trzech tasiemkach tabliczki z datami 1616 i 1657 oznaczającymi daty renowacji oraz gmerk i litery C i F, czyli Cornelius fecit oraz rok 1553.   

Po ukończeniu budowy podstawy w 1554 roku Mistrz Cornelius został wysłany do Utrechtu w celu znalezienia mistrzów, którzy wykonają czaszę z trzonem i elementy brązowe kraty. Dnia 2 października 1554 roku rada podpisała kontrakt z Mistrzami Hinrikiem Wyllemssonem na wykonanie projektu i modelu oraz z Adrianem Hynrichsenem na wykonanie odlewu. Dzieło zostało ukończone w 1557 roku. We wrześniu drogą morską zostało wysłane do Gdańska.  W listopadzie czasza i ogrodzenie zostały osadzone na kamiennej podstawie, i otoczone żelazną kratą z bramką.  

Po wojnie większość elementów  XVI w. baptysterium zaginęła. Poza kamiennym cokołem z elementów brązowych ogrodzenia zachowała się bramka i rzeźby alegoryczne, które były umieszczone w narożach ogrodzenia. Są to postacie kobiece symbolizujące różne cnoty. Od bramki na lewo są to: „Hojność” z rogiem obfitości, „Stanowczość”  z kolumną i nogą wspartą na piedestale, „Miłosierdzie z dwojgiem dzieci i opuszczoną na dół pochodnią”, „Wiara” z krzyżem, „Nadzieja” z kotwicą, „Umiarkowanie” z wodą dolewaną do wina dla jego rozcieńczenia, „Mądrość” z lusterkiem i wężem oraz „Sprawiedliwość” z wagą, mieczem i przepaską na oczach.

Niestety poza dwoma figurami Ewangelistów (św. Marka i św. Łukasza) nie zachowała się również czasza i trzon chrzcielnicy. Obecnie w kościele znajduje się jej gipsowy odlew. Za kilka miesięcy w Bazylice zostanie ustawiona kopia misy chrzcielnej. 


Źródło fotografii archiwalnych:

https://fotopolska.eu/Gdansk/b99075,Chrzcielnica.html?f=224354-foto

https://fotopolska.eu/743258,foto.html?o=b99075&p=1

https://fotopolska.eu/839841,foto.html?o=b4082